Zwolse houten spoorbrug opgeleverd onder vals duurzaam etiket

De Zwolse passerelle is 5 september jongstleden geopend. De brug over het spoor moest naar ampel beraad van de Zwolse gemeenteraad vooral duurzaam zijn. heeft men besloten dat het “duurzaam” zou zijn om de brug van hout te maken.

Aanbestedingsnieuws heeft al veel gezegd over de loopbrug over het spoor bij Zwolle, onder meer dat een gemeenteraad niet in laatste instantie moet oordelen over civiele constructies en dat een houten brug niet duurzaam is.  Zie:

Zwolse Passerelle aanbesteding zonder afbouw 5  april 2022

MKI Farce leidt tot houten loopbrug in Zwolle 4 februari 2022

Ontwerp voor Zwolse houten passerelle gereed: raad moet beslissen 24 september 2021

Trebbe Dura Vermeer gaat Gildenhof ontwikkelen in de spoorzone van Zwolle 5 april 2022

Ondertussen gegund passerelle Zwolle aan IPV Delft Karres en Brands en ingenieursbureau Miebach 1 september 2023

Duurzaam moest zijn en dus van hout. Logisch, behalve volgens de logica. Dat is dus niet duurzaam, zeker niet in de gebruikelijke zin van het woord dat het “lang meegaat” maar milieuvriendelijk kan je het ook niet noemen. Een touwbrug met houten loopplankjes in de tropen, kan misschien lang hangen, een brug van hout in Nederland, heeft naast wind en veel regen ook te maken met zoutslag en zand.

De opening vond plaats met een acteur, dichters en dansende robots, of zoals Zwolle dat noemt, een “toeziend oog”:

Onder toeziend (sic, red. AN) oog van ruim 400 genodigden is vandaag de Passerelle officieel geopend. De houten brug is de nieuwe verbinding tussen de Spoorzone en de historische binnenstad van Zwolle. De Passerelle heeft laten zien dat duurzame houtbouw mogelijk is op grote schaal. Dit is de opmaat naar meer duurzame projecten in het Zwolse stationsgebied.

Als Prorail elk jaar opnieuw klaagt over blaadjes op de rails dan is het toch bijzonder om een brug op het spoor van bomen te voorzien. De tekeningen beloofden ons klinkerbestrating en Japans aandoende bloesembomen met een forse stamdikte van zeker 15 cm in de omtrek. Op de persfotos van de opening is te zien dat er inderdaad bomen staan, meestens berken en esdoorns, maar van een stamdikte van een vermoedelijke 5 cm diameter.

Getuige de foto’s van de opening zijn dat in de actuals toch wat gemankeerde berkjes geworden die op zichzelf snel kunnen groeien maar toch zeker niet op een spoorbrug waar ze niet de nodigen ruimte hebben om te kunnen wortelen. Voor alle inheemse loofbomen geldt dat ze evenveel wortels boven als onder de grond hebben. Essen en berken zijn snelgroeiers, die 30 tot 60 cm per jaar kunnen groeien. Het zijn daarmee naar ons donkerbruine vermoeden voor de versterf grootgebrachte takken die het nooit meer tot volwassen boom zullen redden.

Nu de stamdikte beperkt is gebleven, zal het met de bomen op het spoor wellicht nog  meevallen. Ze gaan eerder dood in de bak dan dat ze voor vaak beweerde overlast van nestelende buizerds, vallende takken en tondelzwammen. Maar groen kun je het niet noemen. Of het moet groen zijn van misselijkheid om zulke inheemse bomen zo te martelen om ze niet in de volle grond te zetten maar in een soort uit zijn krachten gegroeide bloempot, waar bomen met uitzondering van de bonsai nu eenmaal niet horen.

Dat hout kwam overigens van houtfabrikant Schmees & Lühn, dat is nog een bij de opening bekend gemaakte onderaannemer die nog niet eerder in de media is genoemd. Die heeft ook op zijn eigen website trots vermeld leverancier te zijn voor dit project. https://www.schmees-luehn.de/fileadmin/user_upload/Rekordverdaechtige_Holzbruecke_in_Zwolle.pdf  waaruit we het volgende proza onder dankzegging citeren:

“Wir freuen uns sehr, Teil dieses auβergewönlichen Projekts zu sein. Dieses vorhaben hat sicher eine Vorbildfunktion für viele Kommunen die das leben in den Innenstadt entschleunigen (versnellen, red.) und ihren Bürgern eine optimale Aufenthaltsqualität bieten wollen: ein schönes Beispiel für Nachhaltige stadtsentwicklüng”

Het moet wel gezegd dat de constructie er positiever uitziet dan op basis van de visual mocht worden aangenomen. In het verslag van de hout- en staalleverancier is op foto’s te zien hoe de brug van de onderkant met stalen dwarsliggers is verstevigd. Op de persfoto’s is dat niet goed te zien, dat zijn de zwarte golven in de overspanning.  De tijd zal leren of de versteviging afdoende is voor de draagkracht bij deze overspanningen.

Komt dit nou door de aanbesteding? Ja. maar niet alleen. De korte looptijd, het inschrijven in combinatie met een dubieuze eindverantwoordelijkheid, het gebrek aan toezicht op de onderaannemer, dat zit allemaal al in de Aanbestedingswet besloten. Een project dat achteraf gezien duurder is dan begroot en niet goed uitvoerbaar, dat is altijd al erg moeilijk te verkopen, ook zonder aanbesteding. Dan is de prestige van het project al in alle kranten geweest en gaat een eerlijke risico afweging altijd gepaard met politiek koppenrollen. Het is makkelijker om niet in te schrijven, dan om een eemaal gesloten overeenkomst af te breken. Er is door de toegenomen aanbestedingstransparantie geen stille uitweg uit een doodlopend project meer.  Maar de MKI kostencalculator zijn beperktheid, is niet specifiek aan de aanbesteding geknoopt. Dat neemt niet weg, dat zonder Europese aanbestedingen die MKI kostencalculator niet in het leven was geroepen.

Ja, erg auβergewönlich een Vorbildfunktion voor hoe het niet moet? Hopelijk gaan de ogen in Zwolle snel open voor de realiteit. Men wil daar namelijk nog meer van dit soort bruggen. De eeuwige tropische hardhouten duurzame brug in Sneek is ook alweer duurzaam vervangen. Ook deze houten brug zal geen eindeloos leven zijn beschoren, terwijl het hout als tafeltje nog honderden jaren had kunnen meegaan.

Tropisch hardhout in Brazilië geveld

voor een passerelle van je dromen:

Zonde van het hout. Zonde van het geld.

Zonde van de bomen.

Zonde van de mensen, als er ongelukken van komen.

Ziedaar ons gedicht van de passerelle. Misschien luistert er dan iemand in Zwolle.