Walhout: Aanbesteden infrastructuur is reden waarom aanbestedingen mislukken

Zeeuws civiel technicus Corné Walhout van de Walhout Groep schrijft in een column op Infrasite.nl dat het ligt aan het aanbesteden dat aanbestedingen in de infrastructuur steeds vaker voortijdig worden afgebroken. Volgens hem ligt dat niet aan de markt maar doordat aanbesteden wordt gebruikt als beleidsinstrument om controle mee te organiseren, terwijl de opgave zich juist kenmerkt door onzekerheid.

Een belangrijk artikel dat vooral jonge ondernemers in de bouw, maar wat dat betreft ook de thuiszorg en de taximarkt, goed moeten verstaan. https://www.infrasite.nl/actueel/2026/01/13/aanbesteden-als-schijncontrole-in-de-infrastructuur/

Zijn betoog raakt het probleem van de kennis in aanbestedingen. Volgens hem verwachten we te veel van aanbestedingen. Langdurige afhankelijkheden en marktwerking noemt hij paradoxaal. Ook Walhout signaleert daarbij de onbepaaldheid van kennis die niet van te voren te vangen is.

De kern ligt bij instandhouding van bestaande assets, met beperkte kennis van de werkelijke staat, veranderende eisen en grote omgevingsgevoeligheid. Toch blijven we doen alsof deze onzekerheden vooraf te vangen zijn in contracten, risicodossiers en vaste prijzen. Dat leidt niet tot betere projecten, maar tot defensief gedrag. Marktpartijen prijzen risico’s af of trekken zich terug. Concurrentie verdampt voordat het werk begint.

Het is een belangrijke analyse die Walhout maakt. Juist bij de infrastructuur draait het structureel om langdurige afhankelijkheden.  In de bouw kan je afhankelijk zijn van beton: cement zand en grind, maar als je in een branche werkt die afhankelijk is van staal, dan is het alweer heel anders en opereer je veel meer op een wereldmarkt. Nederland is daarin maar een klein land en heeft maar beperkt invloed op de wereldmarkt. Koper, nikkel, diesel, het komt hier niet op dezelfde manier aanwaaien als strooizout.

Met de handel in bloemen kun je daarin natuurlijk wel goed compenseren maar niet als een mafkees ergens tussen Den Haag en Brussel om niets een handelsoorlog begint met de grootste cliënt van bloemen. Een ondernemer kan dan leuke prijzen maken op basis van de prijs voor een grondstof, als je cliënt Rijksoverheid je als ondernemer vervolgens zelf op een ander pad tegenwerkt waardoor de grondstof ineens 40x zo duur wordt, kun je als ondernemer ook niet meer tegen het slechte handelen van de overheid inprijzen, ten bate van de overheid. Dat is net zoiets als zeggen “voor dat geld kunnen we je beter inhuren” om dan vervolgens niemand in te huren. De overheid zijn linkerhand weet niet wat zijn rechterhand doet, en de rechterhand zelf weet het vaak ook nog eens niet.

Uit het hart gegrepen van Aanbestedingsnieuws en uitgever Aanbestedingsnieuws,  die zich al sinds 2016 uitspreken tegen Aanbestedingen, mede hierom. De belangrijkste twee redenen waarom aanbestedingen voor Aanbestedingsnieuws niet werken zijn het gebrek aan retaliatie in combinatie met de onbekende toekomst. De opdracht is intrinsiek onbekend. Je weet het niet, wat je precies uitvraagt, dat de brug goed wordt onderhouden, maar is dat dan een lik verf of het vervangen van de onderdelen of het nieuw asfalteren van het wegdek? Misschien blijkt pas bij het verven dat ook het wegdek opnieuw geasfalteerd moet worden. Maar dat weet je van tevoren niet. En omdat niemand de toekomst in pacht heeft en er op geen manier kan worden bijgestuurd ná verlening van de opdracht of in elk geval tot maximaal de helft van de opdrachtwaarde voordat er weer een nieuwe aanbestedingsplicht komt. De opdrachtgever kan altijd het onderste uit de kan vragen. De deksel komt pas op zijn neus als hij in de duurzame parkeergarage parkeert.
http://www.aanbestedingsnieuws.nl/promotie-over-gevolgen-aanbesteden-en-arbeidsrecht/

Anders dan bij Aanbestedingsnieuws, denkt Walhout dat het nog wel kan bij complete kennis. Daarin is Aanbestedingsnieuws na tien jaar onvermoeibaar elke dag roepen dat Europees Aanbesteden echt niet kan, ook heel murw. Ook futurologen kunnen het niet. Ook dan, als je zou weten hoe alles mis zou gaan, ook dan kan niet goed worden aanbesteed. Dat bleek al bij de aanbesteding van thuiszorg in Breda in 2017. Het is de onbekende toekomst maar niet alleen de onbekende toekomst. Het is dat je niks aan kan doen dat de toekomst onbekend is, omdat onderhandeling niet transparant geacht wordt en er na de aanbesteding geen contract wordt gemanaged. Als DIO terug kon in de tijd was de aanbesteding precies hetzelfde.

Weekendspecial: Een kristallen bol is geen oplossing voor aanbesteden

Weekendspecial: Reciprociteit maakt een kristallen bol waardeloos

Als je aan alle kanten genegeerd wordt, terwijl wat je zegt echt heel belangrijk is en je daarnaast gewoon 100% gelijk hebt, dan kan dat twee redenen hebben. 1 Mensen weten dat je gelijk hebt maar proberen je te negeren. Dat is denial, daar schreef Aanbestedingsnieuws ook al over. Dat komt in de zonnewereld ook voor:

Het huis opruimen kan 1 uur duren, maar het huis van een psychiatrische patiënt die in ontkenning is van dat zij in haar broek gepoept heeft, is na 5 uur nog niet schoon. Dat kan natuurlijk, dat alle aanbesteders psychiatrische patiënten zijn die moeten worden opgesloten in een GGZ-instelling. Toch tenminste om te weten hoe het is voor mevrouw Jansen om 5 uur rond te lopen in een broek vol chocola. Bij de thuiszorg blijft men dat maar negeren en negeren.

2 Het is expres. Sabotage. Mensen zijn bezig aan een onheilige, aanbestedingsrevolutie waar verstandige mensen die snappen hoe de wereld wel in elkaar zit, geen deel aan hebben. Deze mensen noemen we kinderen. Het zijn de “het kan wel” zonnekinderen van de mooie wereld waarop wij helaas niet rondlopen. Sommige van deze zonnekinderen zijn al gepensioneerd. Maar de kinderen worden steeds jonger. Het lijkt wel of het er steeds meer worden.

Paasspecial: Het probleem met aanbesteden is niet een anarchiewens