Kabinetsstandpunt voorkeursprincipe publieke aanbestedingen
Minister Karremans van Economische Zaken heeft een verslag gepubliceerd van de Raad voor Concurrentievermogen. In een van de bijlagen zit het kabinetsstandpunt Standpunt inzake het Europees voorkeursprincipe in publieke aanbestedingen, van 20 november 2015.
In het Competitiveness Compass en de Clean Industrial Deal kondigt de Europese Commissie een Europees Voorkeursprincipe aan voor publieke aanbestedingen in strategische sectoren en voor strategische technologieën, om het concurrentievermogen en de verduurzaming in de EU te stimuleren en risicovolle strategische afhankelijkheden te voorkomen en te verminderen, c.q. de strategische autonomie van de Unie te vergroten.
Blijkens de brief is het kabinet maar gematigd enthousiast over het ook door de Europese Commissie nog niet ingevulde idee van een voorkeursprincipe.
Het kabinet is terughoudend met de inzet van een Europees voorkeursprincipe voor strategische
sectoren en technologieën, maar weegt per sector zorgvuldig af of de baten opwegen tegen de
kosten.2 Het instrument wordt in beginsel enkel ingezet om de weerbaarheid van de Unie te
versterken en, wanneer minder ingrijpende maatregelen ontoereikend zijn, om strategische
nieuwe markten te stimuleren. De toepassing moet daarbij tijdelijk, doelmatig en proportioneel
zijn. De toegang voor gelijkgestemde handelspartners moet hierin niet belemmerd worden. Dit
kan door vooraf de impact op handelspartners van de EU zorgvuldig in kaart te brengen.
Conformiteit met de internationale juridische verplichtingen van de EU is daarbij een belangrijk
criterium.3 Het kabinet ziet structurele hervorming van aanbestedingsregels en flankerend
beleid om opschalingsbarrières weg te nemen als essentiële randvoorwaarden voor de inzet van
dit instrument.
Aanbevelingen van het Ministerie van Economische Zaken
- Zet in op structurele hervormingen bij de herziening van de aanbestedingsregels in alle
sectoren. - Gebruik het voorkeursprincipe terughoudend en alleen in strategische sectoren die onze
weerbaarheid vergroten of met als doelstelling het vergroten van veiligheid. - Benut de kracht van de overheid als launching customer bij publieke aanbestedingen
voor bepaalde strategische sectoren en technologieën, maar stuur daarbij niet direct op
locatie. - Gebruik een voorkeursprincipe in combinatie met andere stimulerende maatregelen
(beleidsmix). - Waar mogelijk moet worden gewaarborgd dat de toegang voor gelijkgestemde
handelspartners tot EU-aanbestedingsprocedures niet onnodig wordt belemmerd. - Macro-economische effecten
Bron: Brief Ministerie van Economische Zaken, 20 november 2025, nummer onbekend, Bijlage bij Kamerstukken II 2025/26, 21501, 30-680
NDR
Dat laatste is weliswaar maar 2 woorden maar dat mag echt in de krant, dat is echt revolutionair, een Ministerie van Economische Zaken dat voor de spend control wil kijken naar de macro-economische effecten, van het verminderen van concurrentie. Dat is wel het minste wat je mag verwachten van je aanbestedingsbeleid. Maar ja, de concurrentie is al haast opgedroogd omdat het sinds 2013 iedere keer voor niks meedoet in een wedstrijd waarin het onbetaald wordt voor de 2e worden.
Dat had men beter ook bij het begin kunnen doen, toen de eerste Aanbestedingsrichtlijn gepubliceerd werd. Nadenken over de macro-economische effecten. Maar als we halverwege de rit eindelijk eens gaan nadenken over de grote gevolgen van aanbestedingen voor de reëele economie dan is dat ook nog steeds zeer te prijzen. Het zou zinvol zijn als wij het producentenvertrouwen specifiek voor overheidsopdrachten objectief konden meten kwantitatief en/of kwalitatief. Het schort ontzettend in de Europese Unie aan macro-economisch inzicht.
Later in dezelfde brief krabbelt het Ministerie terug op zijn eigen gedecideerde standpunt waar Aanbestedingsnieuws het tot haar eigen verbazing nog voor een groot deel mee eens was.
Een Europees voorkeursprincipe kan wel nuttig zijn om risicovolle strategische
afhankelijkheden te voorkomen en te verminderen.
Het nog niet qua inhoud bekende begrip kan nuttig zijn om afhankelijkheid te voorkomen en te verminderen. Hoe dan? Ja dat hangt van de inhoud af. Het is alsof je met een weigerachtige AI bot overlegt. Aanbestedingsnieuws vraagt zich ook af hoeveel van de kabinetsstandpunten met AI zjin samengesteld.
SP
