Hoe innoveert Rijkswaterstaat?

Honderd burgers worden kennelijk elk jaar uitverkoren om hun licht te laten schijnen op het jaarverslag. In antwoord op V100 vragen is Rijkswaterstaat nader ingegaan op de ruimte in de Aanbestedingswet voor innovaties. Er zaten vragenstellers bij die erg goed op de hoogte waren van de aanbestedingsproblematiek. 10 juni is de brief verschenen met antwoorden over het aanbestedingsbeleid van Rijkswaterstaat.

Zie voor een compleet overzicht van de vragen:
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2025Z11765&did=2025D26973

De vragensteller vraagt terecht naar hoe de innovaties bij Rijkswaterstaat worden gefaciliteerd. Door de Aanbestedingsrichtlijn is die ruimte erg beperkt. Je kan een InnovatiePartnership beginnen met de overheid, maar hoe dat dan moet, daar zijn geen regels voor.Het antwoord is duidelijk door meerdere ambtenarenhanden gegaan en roept meer vragen op dan dat het antwoorden geeft.

Onderstaand een selectie van de vragen die over aanbestedingen gaan:

Vraag 1:
Hoe zorgt u ervoor dat de regelgeving binnen de aanbestedingswet/contractvorming innovatie faciliteert en adapteert en hoe worden voorbeelden uit het buitenland hierbij betrokken?

Antwoord:
Rijkswaterstaat benut de ruimte die de aanbestedingswet biedt voor innovaties, bijvoorbeeld door de bijzondere procedure van het Innovatiepartnerschap toe te passen. Hiermee werkt Rijkswaterstaat met bedrijven in een samenwerkingsverband aan de ontwikkeling en inkoop van innovatieve oplossingen, zoals in het programma Innovaties in de Kustlijnzorg (IKZ). Een ander voorbeeld is het gebruik van het instrument Small Business Innovation Research (SBIR) voor circulaire viaducten. Daarnaast levert Rijkswaterstaat input op de herziening van de Europese aanbestedingsrichtlijnen, onder andere voor het eenvoudiger toepassen van innovaties. Rijkswaterstaat onderzoekt op specifieke thema’s of er goede voorbeelden in het buitenland zijn, bijvoorbeeld de werking van prijsmechanismen in aanbestedingen.

Vraag 2:
Hoe gaat u borgen dat het ambtelijk apparaat bij Rijkswaterstaat in staat wordt gesteld technische kennis, of de toegang daartoe, te vergroten en te versterken in het kader van het verbeteren van de doelmatigheid en doeltreffendheid van de aanbestedingsprocedure?

Antwoord:
Het goed doorlopen van de aanbestedingsprocedure is een belangrijk vertrekpunt voor de uitvoering van een project. Rijkswaterstaat houdt regelmatig marktconsultaties om direct bij bedrijven in de infrasector op te halen op welke manier projecten het best in de markt gezet kunnen worden. Daarbij is deskundig personeel essentieel. De huidige krapte op de arbeidsmarkt is voor de infrasector sterk voelbaar op belangrijke vakgebieden, zoals assetmanagement, inkoop- en contractmanagement en techniek. Rijkswaterstaat leidt daarom mensen op in interne leer- en ontwikkeltrajecten op deze vakgebieden.

Vraag:3
Welke mogelijkheden ziet u om te voorkomen dat onnodig veel technisch talent wordt ingezet in aanbestedingen van infraprojecten die uiteindelijk door slechts één partij zullen worden uitgevoerd?

Antwoord:
Om de toch al schaarse capaciteit zoveel mogelijk in te zetten voor de uitvoering van projecten, zet Rijkwaterstaat in op het verminderen van de tenderinspanningen. Dit gebeurt bijvoorbeeld door te werken met contractuele portfolio’s, waarmee een aantal objecten gelijktijdig in een raamovereenkomst op de markt wordt gezet. Bij voorkeur worden de afzonderlijke objecten binnen een raamovereenkomst vervolgens zonder tender aan de geselecteerde partij of partijen gegund. Hiermee blijft het aantal tenders beperkt. Ook zorgt dit voor het verminderen van de administratieve lasten aan zowel de zijde van Rijkswaterstaat als aan de zijde van de markt.

Vraag 4:
Welke mogelijkheden ziet u om te voorkomen dat onnodig veel technisch talent wordt ingezet in aanbestedingen van infraprojecten die uiteindelijk door slechts één partij zullen worden uitgevoerd?

Vraag 5:
In hoeverre voorziet u negatieve gevolgen van Europees aanbesteden voor lokale marktpartijen? Hoe gaat u ervoor zorgen dat lokale partijen profiteren van renovatie- en vervangingsopgaven binnen Nederland?

Antwoord:
Projecten boven de Europese drempelbedragen moeten volgens de Europese aanbestedingsprocedure worden aanbesteed. De ervaring leert dat het overgrote deel van deze procedures in de infrasector door nationale partijen wordt gewonnen en wordt uitgevoerd. De reden is dat veel bedrijven in deze sector thuis zijn in de nationale regelgeving en lokale vestigingen hebben, waardoor zij personeel in de omgeving hebben en regionaal/lokaal georiënteerd zijn. Bij vrijwel alle projecten van Rijkswaterstaat zijn bedrijven uit het midden- en kleinbedrijf betrokken, hetzij rechtstreeks, hetzij in onderaanneming via een grotere bouwonderneming. Dat laatste is vaak het geval bij grote infrastructurele projecten, waarbij passende ervarings- of geschiktheidseisen gelden waaraan een MKB-bedrijf zelfstandig niet voldoet. Niet-Nederlandse bedrijven zijn veelal via Nederlandse bedrijven op de Nederlandse markt actief of contracteren Nederlandse bedrijven bij de uitvoering van het werk.