Bruins investeert in monumentenzorg

Minister Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft geld gereserveerd voor monumentenzorg. Eenmalig komt er € 155 miljoen vrij en structureel € 15,8 miljoen in onderhoud en restauratie van rijksmonumenten. Dat is belangrijk voor het onderhoud van monuimenten die bij de huidige verdelingssystematiek buiten de boot vallen. In de kamerbrief erover, wordt ook een tipje van de sluier opgelicht over nog te verwachten aanbestedingen en overheidsopdrachten.

Minister Bruins (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap): “In een wereld die snel verandert, zorgen monumenten voor verbinding en voor een gedeeld verleden. Monumenten zijn als tastbare geschiedenis onderdeel van onze nationale identiteit. Als overheid ondersteunen we eigenaren bij de zorg voor deze monumenten, maar vooral bij de grote rijksmonumenten is de uitdaging voor het onderhoud en de kosten groot. Met dit pakket aan leningen en subsidies bieden we nu een oplossing voor veel monumenteneigenaren. Het behoud van deze monumenten zorgt ervoor dat we Nederland blijven herkennen.’’

Het in goede staat houden van een monument is duur en de druk op de beschikbare middelen voor monumentenzorg is groot. Vooral voor eigenaren van grote rijksmonumenten is het moeilijk om een lening of subsidie te krijgen voor restauratie of onderhoud.

Het gaat bij de maatregelen die de minister neemt grotendeels om het slimmer inzetten van middelen die beschikbaar zouden komen voor de monumentenzorg. Dit kan door binnen de boekhoudkundige mogelijkheden het bekostigingssysteem aan te passen. Ook heeft de Tweede Kamer extra geld beschikbaar gesteld voor de instandhouding van grote kerkgebouwen. Met die middelen wordt de onderhoudsregeling voor niet-woonhuisrijksmonumenten verhoogd. Daarnaast worden de leenmogelijkheden voor restauratie, onderhoud en verduurzaming verruimd. De focus blijft op het stimuleren van planmatig onderhoud waarmee dure restauraties en onherstelbaar verval worden voorkomen.

Bij grootschalig achterstallig onderhoud is het nodig om monumenten te restaureren. Voorbeelden van actuele grote restauratieopgaven zijn de Rivièrahal van Diergaarde Blijdorp, kasteel Nijenrode in Breukelen, het stadhuis van Middelburg en het al bijna voltooide aquarium van Artis.

Deze restauraties zijn complex, duren lang en vragen om maatwerk. Binnen het huidige financieringssysteem vissen deze monumenteneigenaren vaak achter het net. Door de herverdeling van het ministerie van OCW komt er € 100 miljoen extra beschikbaar voor grote monumenten. € 45 miljoen hiervan gaat naar een rijkssubsidieregeling voor de restauratie van grote monumenten, € 45 miljoen komt beschikbaar voor een extra leenmogelijkheid voor grote monumenten via het Nationaal Restauratiefonds (NRF) en de bestaande leenmogelijkheid voor restauratie wordt met € 10 miljoen opgehoogd.

Bron: Rijksoverheid, 2 juni 2025

NDR

Goed nieuws, niet alleen voor de rijksmonumenten, het heeft op termijn positieve gevolgen voor de professionele restaurateurs. Monumentenzorg moet het hebben van overheidssteun en overheidsopdrachten. Een erg moeilijke markt, die leunt op kennis en vaardigheid; net aspecten waar de aanbestedingsregelgeving geen rekening mee houdt. Hoe moet je concurreren, als je je niet kan onderscheiden op kennis omdat hier de opdracht niet op gegund mag worden. Domoren en beunhazen discrimineren zou wat meer draagvlak voor moeten zijn.