ACM noemt afgenomen concurrentie zorgelijk

Verschillende indicatoren wijzen op een afname van de concurrentie in Nederland het afgelopen decennium. Dat blijkt uit de ‘Staat van de Markt’, een nieuw jaarlijks rapport van de ACM.

Afname van concurrentie is zorgwekkend, omdat concurrentie niet alleen bijdraagt aan lagere prijzen en hogere kwaliteit van producten en diensten, maar ook aan andere belangrijke publieke belangen. Zo bevordert concurrentie de innovatie die nodig is om onze brede welvaart op peil te houden en draagt deze ook bij aan de weerbaarheid van de samenleving tegen externe schokken.

Wanneer er meerdere aanbieders zijn, is de schok kleiner wanneer er één wegvalt. Maar concurrentie is geen doel op zich en moet altijd worden bekeken in de context van alle betrokken publieke belangen. De ACM heeft in de komende jaren daarom bijzondere aandacht voor het belang van innovatie en weerbaarheid, naast de speerpunten digitale economie, de energietransitie en verduurzaming van de economie. Dit staat in de Agenda 2026.

De ACM wijst op een mix van maatregelen om concurrentie te beschermen en daarmee innovatie en weerbaarheid te bevorderen. Met nieuwe bevoegdheden kan de ACM ingrijpen bij problemen waar ze nu nog niks aan kan doen. Bijvoorbeeld door het gemakkelijker te maken voor innovatieve nieuwe spelers om de concurrentie aan te gaan met grote bedrijven en om kleine overnames door grote bedrijven te kunnen beoordelen wanneer die de innovatie in de kiem dreigen te smoren. Daarbij is het belangrijk dat toezichthouders in Nederland en Europa samen optrekken. Bijvoorbeeld door belemmeringen voor nieuwe marktspelers weg te nemen, innovatieve ecosystemen te faciliteren en toetredingsdrempels te verlagen voor Europese aanbieders van clouddiensten.

De ACM licht in de Staat van de Markt ook drie actuele thema’s uit: private equity, clouddiensten en de aandachtseconomie. Dat zijn maatschappelijk belangrijke onderwerpen waar diverse publieke belangen onder druk staan.

Private equity draagt bij aan investeringen en productiviteit, maar te sterke winstprikkels kunnen publieke belangen schaden bij marktmacht of informatie-asymmetrie, zoals bijvoorbeeld tussen dierenarts en huisdiereigenaar. Dit vraagt om proportionele, sectorspecifieke maatregelen.
Voor clouddiensten zijn Nederlandse bedrijven en overheden, waaronder ook de ACM, afhankelijk van enkele grote niet-Europese aanbieders. Dat zorgt voor marktmacht en levert strategische en veiligheidsrisico’s op. Actieve overheidsregie op nationaal en Europees niveau, gecombineerd met mededingingstoezicht en sectorspecifieke maatregelen, is noodzakelijk om de afhankelijkheid te verminderen.
In de aandachtseconomie – het ‘vermarkten’ van aandacht – schaden verslavende ontwerpen en misleidende technieken van bedrijven het welzijn van gebruikers. Sociale media en gaming bedrijven concurreren om aandacht en proberen die zo lang mogelijk vast te houden. Hierdoor ondervindt de maatschappij schade, bijvoorbeeld door eenzaamheid en polarisatie onder jongeren. Voor de aandachtseconomie is gecombineerde actie nodig: bewustwording door voorlichting, bescherming door de wetgever en gecoördineerde handhaving van Europese regels.

Bron: ACM, 26 januari 2026

Je zou het van tevoren niet zeggen na 15 jaar lang liberalen aan de macht maar waar gaat al die concurrentie dan heen? De ACM strooit mooi met woorden als aandachtseconomie en spelers van buiten de Unie en het belang van innovatie, maar benoemt niet, welke spelers dan opgehouden zijn met concurrentie. Want dan zou het heikele punt aanbesteden al gauw op de mond van de zelf ook aanbestedende ACM gelegen hebben.

Dan zou je algauw denken aan de faillissementenregen in het doelgroepenvervoer als gevolg van het herhaaldelijk tegen lage marges aanbesteden. Had je vroeger Taxi de Wit taxi de bruin en taxi Groen en Taxi Pimpelpaars, nu zijn alleen nog de bekende grote spelers op de markt.  

Of al de quasi inhouse tsunami’s van overheden die mensen in dienst nemen om schoon te maken. Dan heb je Of in de bouw waar zelfs het uiterst commerciële BAM na talloze jaren van recordwinsten door de opdracht voor de innovatieve zeesluis die toch niet zo uitvoerbaar en doelmatig was, op het randje van faillisement stond.

Maar je weet maar niet wie er allang snapt dat het die kant op ging omdat dat ook de bedoeling was van sommigen dat het die kant op ging dat ondernemingen op weg waren naar de eeuwige aanbestedings-jachtvelden. Aanbestedingsnieuws was altijd al breed in de hobbies, aan ons zal het niet liggen.

Zelfs in markten waar bijzonder weinig invloed van aanbestedingen is zoals de dagmarkt, dan ligt het nog aan de overheid dat ineens de helft van de ondernemers weg zijn. Aanbestedingsnieuws doet zijn best de Dappere Ondernemers te spekken in ruil voor marktsnacks maar een of andere wethouder haalt daar zomaar de helft van de kramen weg met een vernieuwingspennenstreek en er was al zoveel weg.

Onze uitgever is zeer liquide. We krijgen wel opvallend genoeg steeds meer mensen die tegen bodemtarieven met ons concurreren om het eigen nieuws. Vergeet niet wie u als eerste waarschuwde en ook zeer tijdig. ????