Aanbestedingen voor urgent herstel energiesystemen Oekraïene op komst volgens BuZa

In schriftelijke kamervragen bij de begrotingsstaten, naar de spend control van Binnenlandse Zaken blijkt dat het RVO volgens Buitenlandse Zaken aanbestedingen voor “urgent herstel van het energiesysteem in de Oekraïene” (Red AN: watte? Tsjernobyl?) en dit ook nog laat controleren door de RVO. Dat is opmerkelijk want het RVO heeft geen wettelijk mandaat om aanbestedingen te controleren en doet dat ook niet.

Er is geen Aanbestedingsautoriteit die preventief aanbestedingen controleert of zelfs nacontroleert. Hoogstens krijg je een boete van de Europese Commissie als je niet aanbesteedt. Of een lelijk stukje op Aanbestedingsnieuws. Dat was het dan wel zo’n beetje met de controle. Het wordt dus waarschijnlijk niet of maar zeer ten dele gecontroleerd wat er nou gebeurt met die 20 miljoen. Is dit soms maar een zegje, om het parlement met een kluitje in het riet te sturen?

Bij de begrotingsstaten is dus gevraagd naar deze 52 miljoen, hoe we dat controleren? eh nou knip en plak het maar uit de vorige kamerbrief:

Voor artikel 5.3 (Oekraïne) wordt €52 miljoen herverdeeld voor drinkwater en energieherstel. Hoeveel hiervan gaat naar leningen, hoeveel naar subsidies en hoeveel naar multilaterale fondsen, en hoe wordt de effectiviteit gemeten?

Antwoord:

De middelen van EUR 52 miljoen zijn als volgt verdeeld, waarover de Kamer op 16 juli is geïnformeerd[1]:

– EUR 20 mln. subsidie voor herstel van energie-infrastructuur d.m.v. in-kind steun via RVO. Op dit budget wordt een kasschuif doorgevoerd waardoor er EUR 15 miljoen wordt doorgeschoven naar 2026. Nederlandse bedrijven kunnen via aanbestedingsprocedures in aanmerking komen voor deze vorm van subsidie om goederen voor urgent herstel aan het energiesysteem in Oekraïne te leveren. Het proces van aanbesteding en de leveringen van de in-kind goederen aan Oekraïense partners worden door RVO gemonitord.

– EUR 17 mln. subsidie voor herstel van drinkwatervoorzieningen via de continuering van een programma uitgevoerd door VEI, het consortium van Nederlandse drinkwaterbedrijven. Op dit budget wordt een kasschuif doorgevoerd waardoor EUR 11 miljoen uit 2025 wordt geschoven en er EUR 2 miljoen beschikbaar komt in 2026 en EUR 9 miljoen in 2027. De effectiviteit van het programma wordt gemonitord middels de SDG indicatoren, een evaluatie en veldbezoeken.
– EUR 15 mln. contributies aan de European Bank for Reconstruction and Development (EBRD), waarvan EUR 10 mln. voor het stimuleren van private investeringen in groene elektriciteitsvoorziening middels een zgn. Minimum Price Guarantee Fund/Power Purchasing Agreement, een innovatief fonds waarbij het mitigeren van financiële risico’s van private investeringen in duurzame energie het doel is. Daarnaast is EUR 2 miljoen van de resterende EUR 5 miljoen algemene energiesteun ingezet voor een bijdrage vanuit de EBRD aan gezondheid in Oekraïne; het resterende bedrag is bedoeld om Oekraïne te steunen bij de acute noden ter voorbereiding op de komende winter. Effectiviteit van programma’s van de EBRD wordt ieder jaar getoetst door middel van rapportages en is er op reguliere basis contact met de EBRD over de werkzaamheden in Oekraïne en de behaalde resultaten.

Die voetnoot  hebben we maar eens uitgezocht.

Het zou hier gaan om de levering van in-kind goederen en daarmee is niet duidelijk of het nu gaat om goederen naar de Oekraïene of naar vluchtelingen hier. Daarover stond al eens in  een eerdere kamerbrief het volgende https://www.eerstekamer.nl/nonav/behandeling/20250716/brief_regering_nederlandse_inzet/document3/f=/vmphk0i5j4zv.pdf

https://open.overheid.nl/documenten/5e85c4ca-1afe-4a4f-afc4-55b8a05bb1f4/file (16 juli) daarin staat nagenoeg dezelfde tekst:

Het is, zoals bekend, het beleid van het demissionaire kabinet om de steun aan Oekraïne onverminderd voort te zetten, met inbegrip van de steun voor de herstel- en wederopbouw-opgave van het land. Op 2 september 2024 informeerde het kabinet uw Kamer over de allocatie van niet-militaire steun aan Oekraïne in 20252 voor een bedrag van EUR 200 mln. Dit steunpakket maakt deel uit van het voor dit jaar vrijgemaakte bedrag van EUR 252 mln. uit algemene middelen. In vervolg hierop informeer ik uw Kamer nu over de allocatie van de resterende EUR 52 mln., die is gepresenteerd tijdens de URC. Deze is opgebouwd uit de volgende bijdragen:
– EUR 20 mln. voor herstel van energie-infrastructuur d.m.v. in-kind steun via de RVO. Voor het leveren van deze steun zal worden samengewerkt met Nederlandse bedrijven en instellingen.3

– EUR 17 mln. voor herstel van drinkwatervoorzieningen, via de continuering van een programma uitgevoerd door VEI, het consortium van Nederlandse drinkwaterbedrijven;

– EUR 15 mln. via de EBRD, waarvan EUR 10 mln voor het stimuleren van private investeringen in groene elektriciteitsvoorziening middels een zgn. Minimum Price Guarantee Fund/Power Purchasing Agreement en 5 mln algemene energiesteun ter voorbereiding op de komende winter;

[1] Kamerbrief NL inzet Ukraine Recovery Conference (URC) Rome 2025 (overheid.nl)

Bron: Kamerstukken II 2025/26, 36820-XVII, p. 11

Aanbestedingsnieuws vindt dat dus echt ernstig, als de kamer met terechte vragen wordt geïnformeerd zonder antwoord maar wel met een herhaling van het eerder gezegde, wat nu net de aanleiding was van de vraag. Ook maar gevonden per toeval op een begroting die we anders nooit bekijken maar bepaald niet zo transparant is als andere begrotingen.

Welke Nederlandse bedrijven kunnen nu het energiesysteem in de Oekraïne gaan leveren? En dan ook nog duurzame energie? En waarom moet Buitenlandse Zaken dat dan doen? Wat zijn dat voor energiesystemen. Zijn dat de goederen, hoeveel leveranciers zijn erbij betrokken, raakt dit de aanbestedingsdrempel?

Het is zo vaag als koffiedik en het stellen van een nieuwe vraag leidt ook nog eens tot hetzelfde antwoord. Voor een begroting gaat het niet om veel geld maar als het gaat om individuen of bedrijven die het in ontvangst mogen nemen, is het wel veel geld, dat wel de Europese drempelbedragen ruimschoots haalt, en dan wordt dat ook nog eens uitgegeven aan het intransparante “in kind goederen” en waarom kost dat dan 20 miljoen in alleen al dit jaar, wat voor goederen zijn dat dan? Kan Brabantia nu gaan kijken op Tenderned voor Aanbestedingen waterkokers en andere “in kind goederen”? Gaat Energyra daar zonnepanelen leveren? Hoezo is dat dan “herstel”? En waarom betalen onze belastingbetalers dat dan?

Uit dezelfde kamerbrief blijkt overigens dat het afbouwen van steun aan UNWRA nog ver weg is, dit jaar is er al 15 miljoen aan betaald en dat wordt pas gestopt volgens het aangenomen amendement (36 600 XVII, nr. 50) in 2031. Het is kortom bepaald niet het enige dat vragen oproept bij de BuZa begrotingsstaten.